ประวัติของศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่น

ประวัติศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่น กับเรื่องเล่าจากใจ mr.hotsia

ครั้งหนึ่งในทริปผมที่จังหวัดขอนแก่น เมืองศูนย์กลางของภาคอีสานที่ผมเคยได้เดินทางมาหลายครั้ง ความรู้สึกที่ได้สัมผัสไม่ใช่แค่ความทันสมัยหรืออาหารอร่อยๆ แต่ยังมีเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ซ่อนอยู่ในสถานที่สำคัญอย่าง ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่น แห่งนี้ ที่ mr.hotsia อยากเล่าให้ฟังอย่างละเอียดและมีชีวิตชีวาเหมือนนั่งคุยกันบนถนนคนเดินขอนแก่นเลยทีเดียว

ก่อนอื่นต้องบอกว่าศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่นไม่ได้ตั้งอยู่ในตัวเมืองขอนแก่นโดยตรง แต่มีจุดเริ่มต้นที่ บ้านโนนเมือง อำเภอชุมแพ ซึ่งห่างจากตัวอำเภอชุมแพประมาณ 1 กิโลเมตร ที่นั่นเคยเป็นเนินดินสูงมีพื้นที่ประมาณ 20 ไร่ รอบล้อมด้วยคลองสองชั้น มีสะพานข้ามและทางเข้าออกเพียงทางเดียว พื้นที่นี้ชาวบ้านเรียกกันว่า "กู่" ซึ่งถือเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่งในท้องถิ่น

mr.hotsia จำได้ว่าเมื่อไปเยือนชุมแพ ผมได้ยินเล่ากันว่าก่อนจะมีหลักเมืองนี้ เคยมีรูปพระนอนสลักอยู่บนหิน ณ บริเวณนี้ซึ่งในปัจจุบันกลายเป็นวัดป่าไปแล้ว เรื่องราวของหลักเมืองขอนแก่นมีจุดเปลี่ยนสำคัญในปี พ.ศ. 2498 เดือน 4 โดยมีผู้เฒ่าผู้แก่ท่านหนึ่งที่ฝันเห็นชายแก่ใส่ชุดขาวบอกว่า "อยากจะไปอยู่ในเมือง" และ "อยากจะเป็นมิ่งขวัญของเมือง" ความฝันนี้ทำให้เขาเดินทางไปกราบเรียนท่านเจ้าคุณพระราชสารธรรมมุนี หรือหลวงพ่อกัณหา เจ้าคณะจังหวัดขอนแก่น

ท่านเจ้าคุณฟังเรื่องราวแล้วสอบถามลักษณะสถานที่นั้นและได้คำตอบว่าเป็นกู่เก่าที่มีป่าขนาดใหญ่ ต้นไม้หนาทึบ มีเสาหินและใบเสมาเป็นจำนวนมาก ซึ่งทำให้ท่านเจ้าคุณเชื่อว่าหลักเมืองนั้นควรจะถูกนำมาไว้ในเมืองเพื่อเป็นมิ่งขวัญของชาวขอนแก่น เนื่องจากในเวลานั้นจังหวัดยังไม่มีหลักเมืองเป็นของตนเอง

หลังจากนั้นท่านเจ้าคุณได้ประสานงานกับทางผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่นในสมัยนั้น คือ หลวงพินิจ และได้มอบหมายให้พระมหาสุคนธ์พร้อมกับพระสงฆ์และเจ้าหน้าที่ปลัดจังหวัดไปอัญเชิญหลักเมืองจากกู่ที่บ้านโนนเมืองมายังตัวเมืองขอนแก่น

แต่เรื่องราวไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด เมื่อเดินทางกลับเกิดฝนตกหนักและฟ้าผ่าลงมายังเสาหลักเมืองจนรถติดหล่มไม่สามารถเดินทางต่อได้ ทำให้ทีมงานตัดสินใจนำหลักเมืองไปเก็บไว้ที่วัดพระนอนชุมแพก่อน จากนั้นจึงรายงานเหตุการณ์ต่อท่านเจ้าคุณ

ท่านเจ้าคุณจึงได้เดินทางไปอัญเชิญหลักเมืองด้วยตัวเอง พร้อมกับจัดงานฉลองเล็กๆ โดยมีการร้องหมอลำและการแสดงหนังที่วัดพระนอนเป็นเวลา 1 คืน เป็นการสร้างความสิริมงคลและความศรัทธาให้กับชาวบ้าน ก่อนจะนำหลักเมืองทั้ง 4 เสาแบ่งไปประดิษฐานในสถานที่สำคัญต่างๆ โดยหลักที่หนึ่งก็ตั้งอยู่ที่ ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่น ส่วนหลักที่สองอยู่ที่อำเภอชุมแพ และอีกสองหลักตั้งอยู่หน้าโบสถ์วัดศรีนวลในเมืองขอนแก่น

ลักษณะของเสาหลักเมืองเป็นเสาหินทรายรูปทรงแปดเหลี่ยม สูงประมาณ 3 เมตร สลักด้วยตัวอักษรขอมโบราณ ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้ผม mr.hotsia รู้สึกถึงความเก่าแก่และความศรัทธาที่ชาวขอนแก่นมีต่อหลักเมืองนี้อย่างลึกซึ้ง

การเชื่อมโยงกับชีวิตและวัฒนธรรมขอนแก่นในปัจจุบัน

เมื่อเดินทางมาเยือนขอนแก่น ไม่ได้มีแค่ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองเท่านั้นที่น่าสนใจ เพราะจังหวัดนี้เต็มไปด้วยสีสันและกิจกรรมที่น่าติดตาม เช่น การเดินเล่น ถนนคนเดินขอนแก่น ที่ผมเคยเดินแล้วรู้สึกเหมือนได้สัมผัสวิถีชีวิตคนเมืองจริงๆ หรือจะเป็นการชิมอาหารท้องถิ่นอย่าง โจ๊ก จั๊บ เส้น ที่เป็นอาหารเช้าของชาวขอนแก่น รวมถึงร้านดังอย่าง น้อยลาบเป็ด ที่ผมเองก็ต้องแวะกินทุกครั้งที่มา

ประสบการณ์จากการเดินทางเล่นเทนนิสในตัวเมืองขอนแก่น หรือการไปเที่ยวเขื่อนอุบลรัฐที่อยู่ห่างออกไปไม่ไกล ก็ทำให้ผมเข้าใจว่าขอนแก่นไม่ได้เป็นแค่เมืองใหญ่ของอีสาน แต่ยังเป็นเมืองที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและธรรมชาติที่ผสมผสานกันอย่างลงตัว

บทส่งท้ายจาก mr.hotsia

สำหรับใครที่มีโอกาสมาเยือนขอนแก่น อยากให้ลองแวะไปสักการะศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่นด้วยตัวเอง รับรู้ถึงความศรัทธาและประวัติศาสตร์ที่คนท้องถิ่นรักษาไว้ไม่ให้เลือนหายไปตามกาลเวลา แล้วลองเดินเล่นถนนคนเดินขอนแก่น ชิมอาหารท้องถิ่น และซึมซับวิถีชีวิตของคนที่นี่ไปพร้อมๆ กัน

ผม mr.hotsia เชื่อว่าการเดินทางแบบนี้จะทำให้คุณรักเมืองนี้ไม่แพ้ผมแน่นอน และถ้าชอบสไตล์การเดินทางของผม อย่าลืมติดตามเรื่องราวอื่นๆ ทั้งการเที่ยวเขื่อนอุบลรัฐ หรือเล่นเทนนิสในขอนแก่น ที่ผมเคยเล่าไว้ เพื่อให้การเที่ยวขอนแก่นของคุณสมบูรณ์แบบมากขึ้น