คิดถึงแม่กลับบ้านบางบ่อ 4/15: ย้อนอดีตคลองบางกะยาง ที่เคยทำนากะพ่อแม่ตะก่อน 35 ปี ตอนนี้ม่แต่โรงงาน

คิดถึงแม่กลับบ้านบางบ่อ 4/15: ย้อนอดีตคลองบางกะยาง ที่เคยทำนากะพ่อแม่ตะก่อน 35 ปี ตอนนี้ม่แต่โรงงาน

ผม mr.hotsia ได้กลับบ้านเกิดที่บางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการอีกครั้งหลังจากไม่ได้มาเยือนนานหลายปี การเดินทางครั้งนี้มีเป้าหมายพิเศษคืออยากย้อนรอยอดีตของคลองบางกะยาง คลองเล็ก ๆ ที่เคยเป็นเส้นเลือดหล่อเลี้ยงชาวบ้านในพื้นที่แห่งนี้มากว่า 35 ปีมาแล้ว แต่วันนี้เมื่อมาถึง ผมกลับพบว่าอดีตที่เคยงดงามเปลี่ยนไปเกือบหมดแล้ว คลองที่เคยเป็นแหล่งน้ำสำหรับทำนาและเลี้ยงปลาสลิด กลายเป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมเสียส่วนใหญ่

บางบ่อในอดีตเป็นพื้นที่ราบลุ่มที่เหมาะแก่การทำนาและเลี้ยงปลา โดยเฉพาะปลาสลิดบางบ่อที่โด่งดังไปทั่วประเทศและต่างประเทศด้วยรสชาติหวานมันและเนื้อแน่น เพราะปัจจัยหลักอย่างน้ำกร่อยในคลองสำโรงและคลองบางกะยางที่เอื้อต่อการเกิดไรแดงซึ่งเป็นอาหารโปรดของปลาสลิด ทำให้ปลาที่นี่แตกต่างและอร่อยไม่เหมือนที่ไหน ปลาสลิดบางบ่อ ที่ผมโตมากับมัน เป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำวัยเด็กที่ไม่มีวันลืม

แต่วันนี้เมื่อมองคลองบางกะยาง ผมเห็นแต่โรงงานและอาคารสูงล้อมรอบคลองแทนที่จะเป็นทุ่งนากว้างๆ และบ่อปลาเหมือนสมัยก่อน เมื่อก่อนพ่อแม่ผมและชาวบ้านแถวนั้นใช้ชีวิตผูกพันกับคลองนี้ ทำนาในทุ่งกว้าง และเลี้ยงปลาในบ่อที่ขุดไว้รอบนา เรียกว่า "ตีนนา" ซึ่งเป็นวิธีการที่ทำให้ปลาอยู่รอดในช่วงน้ำท่วมและฤดูแล้งได้ดีมาก บ่อเหล่านี้ช่วยให้ชาวบ้านมีอาหารและรายได้เสริมไปพร้อมกัน

ผมยังจำได้ดีตอนเด็กๆ ที่ได้ว่ายน้ำเล่นในคลองบ้านระกาศ คลองซอยเล็กๆ ของคลองสำโรง ซึ่งมีน้ำใสและเต็มไปด้วยปลาสลิดแหวกว่าย เป็นความทรงจำที่ฝังในใจจนถึงวันนี้ หากคุณสนใจอยากรู้จักวิถีชีวิตริมคลองและตลาดเก่าในพื้นที่นี้ ผมแนะนำให้ไปเดินเล่นที่ ตลาดเก่า 150 ปี บางพลี ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากบางบ่อ ที่นั่นยังคงรักษาร้านค้าริมน้ำแบบดั้งเดิมไว้ให้เห็น และเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านยังคงพายเรือมาแลกเปลี่ยนซื้อขายสินค้ากันเหมือนสมัยก่อน

ครั้งนี้ผมยังได้ไปเยี่ยมชมตลาดบางบ่อด้วย ซึ่งแม้จะไม่ใหญ่เท่าตลาดบางพลี แต่ก็ยังมีชีวิตชีวาด้วยร้านขายของสด ผักผลไม้ และอาหารพื้นบ้านที่ทำให้ผมนึกถึงรสชาติบ้านเกิด แม้ปัจจุบันการใช้เรือพายในชีวิตประจำวันจะลดน้อยลงเพราะถนนหนทางดีกว่าแต่ก่อน แต่ความผูกพันกับน้ำยังคงฝังลึกในจิตใจของคนบางบ่อทุกคน

เมื่อพูดถึงวิถีชีวิตชาวบ้านริมคลอง ผม mr.hotsia ต้องเล่าเรื่องแข่งดักไอ้โง่ที่เป็นอีกกิจกรรมสนุกที่ผมเคยร่วมกับเพื่อน ๆ ที่นี่ แข่งดักไอ้โง่มิสเตอร์ฮ๊อตเซีย อันเน่ออนทัวร์ บางบ่อ เป็นการดักปลาในนากุ้งด้วยเครื่องดักปลาแบบดั้งเดิมที่เรียกว่าไอ้โง่ การแข่งนี้ไม่ได้เป็นแค่การละเล่นธรรมดา แต่เป็นการสืบสานวัฒนธรรมและเทคนิคการจับปลาที่ชาวบ้านบางบ่อใช้กันมายาวนาน เทคนิคง่ายๆ แต่ละเอียดลออที่ต้องให้ส่วนหนึ่งของไอ้โง่โผล่พ้นน้ำเพื่อให้ปลาไม่ตายและต้องวางให้ถึงหน้าดินเพื่อจับปลาได้มากที่สุด

ความเปลี่ยนแปลงของคลองบางกะยางและวิถีชีวิตชาวบ้านบางบ่อที่ผมได้สัมผัสทำให้ผมนึกถึงเรื่องราวในอดีตและความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติที่เปลี่ยนไป แต่ผมก็ยังเห็นความพยายามของชุมชนในการรักษาและฟื้นฟูมรดกทางวัฒนธรรม เช่นเดียวกับตลาดเก่าที่ยังคงอยู่และเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้วิถีชีวิตริมคลองอย่างแท้จริง

ถ้าคุณอยากสัมผัสความอบอุ่นของบ้านเกิดผม ที่นี่คือบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ที่ผม mr.hotsia อยากชวนคุณมาลองเดินเล่น ลองกิน ลองดักปลา และนั่งเรือชมคลองเก่า ๆ ที่ยังมีเรื่องราวให้เล่าขาน แม้จะมีโรงงานมากมายขึ้นแทนที่นาเก่า ๆ แต่ความทรงจำและวิถีชีวิตดั้งเดิมยังคงฝังลึกอยู่ในหัวใจของคนบางบ่อเสมอ

สำหรับใครที่สนใจเกี่ยวกับปลาสลิดบางบ่อและอยากรู้จักวิธีการเลี้ยงปลาที่เป็นเอกลักษณ์ ผมมีบทความที่ลงรายละเอียดไว้หลายตอน สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ ปลาสลิดบางบ่อ เพื่อเข้าใจว่าทำไมปลาที่นี่ถึงอร่อยและมีชื่อเสียงไม่แพ้ที่อื่นในประเทศไทย

และถ้าคุณอยากฟังเสียงและเห็นภาพบรรยากาศคลองบางกะยางในอดีตและปัจจุบันอย่างชัดเจน ผมแนะนำคลิปวิดีโอ คิดถึงแม่กลับบ้านบางบ่อ 4/15: ย้อนอดีตคลองบางกะยาง ที่เคยทำนากะพ่อแม่ตะก่อน 35 ปี ตอนนี้ม่แต่โรงงาน ที่ผมได้บันทึกไว้เองด้วย จะช่วยให้คุณเห็นภาพชีวิตริมคลองได้ดีขึ้น

ท้ายสุดนี้ผม mr.hotsia ขอฝากความคิดถึงบ้านเกิดและความหวังว่าในอนาคต บางบ่อจะยังคงรักษาเสน่ห์และความเป็นธรรมชาติของพื้นที่นี้ไว้ได้ เพื่อให้คนรุ่นหลังได้สัมผัสวิถีชีวิตริมคลองที่งดงามและมีคุณค่าทางวัฒนธรรมอย่างแท้จริง