เมืองหลวงชาวไทยดำ เดียนเบียนฟู

ผมได้ลองตัดผมที่ร้านตัดผมเล็ก ๆ ในตลาด เป็นโอกาสดีที่ได้รู้จักกับกลุ่มคนไทยดำอีกกลุ่มใหญ่ พวกเขาเล่าเรื่องราวชีวิต ความเป็นมาของชาวไตลำที่นี่ให้ฟังแบบไม่อายใคร ความโดดเด่นของชาวไทยดำคือทรงผมที่เกล้าสูงม้วนเก็บอย่างสวยงาม ซึ่งจะเห็นได้ตามหมู่บ้านและถนนในเมือง เมื่อเห็นทรงผมแบบนี้ แนะนำให้เข้าไปคุยได้เลยครับ พวกเขาเต็มใจพูดคุยและเล่าประวัติให้ฟังอย่างละเอียด

ชาวไตดำกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

ผมค้นคว้าข้อมูลเพิ่มเติมจากหลายแหล่ง พบว่าชาวไตดำหรือที่คนในพื้นที่เรียกว่า “ลาวโซ่ง” มีถิ่นฐานเดิมในบริเวณลุ่มแม่น้ำดำและแม่น้ำแดงในเวียดนามเหนือ ซึ่งเป็นพื้นที่สิบสองจุไทเดิม ชาวไตดำไม่ได้เรียกตัวเองว่าลาว แต่เพราะมีการอพยพผ่านลาว จึงถูกเรียกแบบนั้นกันมาโดยทั่วไป คนไทยในภาคอีสานและภาคเหนือก็มีชาวไตดำอพยพเข้าไปอยู่มากมาย เช่นที่เพชรบุรีก็มีชุมชน “ไทยทรงดำ” ซึ่งมีวัฒนธรรมและเสื้อผ้าสีดำที่ย้อมจากต้นห้อมหรือต้นครามเป็นเอกลักษณ์

ในประวัติศาสตร์ไทย ช่วงสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงกวาดต้อนชาวไตดำจากสิบสองจุไทมาตั้งถิ่นฐานที่เพชรบุรี และต่อเนื่องไปถึงสมัยรัชกาลต่าง ๆ ที่มีการเคลื่อนย้ายและตั้งถิ่นฐานชาวไตดำในหลายจังหวัดทั่วประเทศ เช่น ราชบุรี นครปฐม สุพรรณบุรี และกาญจนบุรี

วิถีชีวิตและมิตรภาพที่เดียนเบียนฟู

ในช่วงที่ผมพักอยู่ที่เดียนเบียนฟู สัมผัสที่ได้รับคือความสนุกสนานและเป็นมิตรของชาวไทยดำที่นี่ พอรู้ว่าผมพูดไทยได้และมาจากเมืองไทย เขาก็เปิดใจชวนไปกินข้าวที่บ้าน นั่งเล่าเรื่องราวชีวิตกันอย่างสนุกสนาน แม้ผมจะมีเวลาจำกัด ต้องเดินทางไปซาปาในวันรุ่งขึ้นเช้า ๆ แต่ถ้ามีเวลาอีกสักคืน ผมคงไม่พลาดที่จะนอนพักกับครอบครัวไทยดำที่นี่เพื่อสัมผัสบรรยากาศชีวิตจริงอย่างลึกซึ้ง

อาหารที่ได้ลิ้มลองในตลาดและตามร้านเล็ก ๆ ส่วนใหญ่จะเน้นวัตถุดิบสดใหม่ ผักท้องถิ่น และรสชาติที่คุ้นปากคนไทย เช่น ข้าวเหนียวหมูหยอง ข้าวผัดใส่เนย และอาหารเวียดนามเหนือที่มีความกลมกล่อม นอกจากนี้ยังได้ชมวิถีชีวิตเกษตรกรชาวไตดำที่ยังคงทำนาข้าวในพื้นที่ราบของภูเขาและทำสวน มีควายเลี้ยงตามไหล่เขา วิวทิวทัศน์นี้ทำให้ผมนึกถึงบ้านเกิดเราอย่างแปลกประหลาด

จากเดียนเบียนฟูสู่การเดินทางในเวียดนามเหนือ

เดียนเบียนฟูถือเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญสำหรับการเดินทางท่องเที่ยวไปยังเวียดนามเหนือ เช่น ซาปา ซึ่งผมเองเคยเขียนเล่าประสบการณ์ไว้ในบทความ เดินทางจากเดียนเบียนฟูมาซาปา การเดินทางจากเดียนเบียนฟูไปซาปาจะใช้เวลานาน แต่เต็มไปด้วยวิวสวยของภูเขาและหมู่บ้านชาวไตดำทั้งสองข้างทาง ถ้าใครมีเวลามาก แนะนำให้แวะพักตามเมืองเล็ก ๆ ระหว่างทางเพื่อสัมผัสวัฒนธรรมท้องถิ่นและวิถีชีวิตที่แท้จริงของชาวเวียดนามเหนือ

นอกจากนี้ในบริเวณใกล้เคียงยังมีชาวไทยขาวที่เมือง Mai Chau ห่างจากฮานอยประมาณ 136 กิโลเมตร ซึ่งผม mr.hotsia วางแผนว่าจะไปเก็บข้อมูลและสัมผัสวิถีชีวิตของชาวไทยขาว มาเล่าให้เพื่อน ๆ ได้ติดตามกันในอนาคต

สรุปประสบการณ์และคำแนะนำจาก mr.hotsia

สำหรับใครที่อยากสัมผัสวิถีชีวิตชาวไทยดำในดินแดนเวียดนามเหนือ เดียนเบียนฟูคือเมืองที่คุณไม่ควรพลาด การได้พูดคุยกับชาวไตลำที่ยังคงใช้ภาษาไทย ผสมผสานกับวัฒนธรรมพื้นเมืองอย่างลงตัว เป็นประสบการณ์ที่หาได้ยากในยุคนี้ ตลาดท้องถิ่นที่นี่มีทั้งของกินและของใช้ที่น่าสนใจ ตัดผมคุยกับชาวบ้านได้เป็นกันเองเหมือนญาติพี่น้อง การเดินทางอาจจะเหนื่อยหน่อยแต่คุ้มค่ากับความประทับใจที่จะได้รับ

ถ้าคุณเป็นคนชอบเที่ยวแบบลึกซึ้ง ไม่อยากแค่ผ่าน ๆ เดินทางมาจากไทยสู่เวียดนามเหนือ ลองแวะพักที่เดียนเบียนฟูสักสองสามวัน แล้วคุณจะรู้ว่าที่นี่ไม่ใช่แค่เมืองสมรภูมิเก่า แต่เป็นบ้านของชุมชนไทยดำที่ยังคงรักษาเอกลักษณ์และความอบอุ่นของคนไทยไว้อย่างดี

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมและประสบการณ์เดินทางของผมที่เดียนเบียนฟู สามารถอ่านได้จากบทความ เที่ยวเดียนเบียนฟู และ เที่ยวเดียนเบียนฟู นะครับ